Samen onderzoeken wat zingeving betekent in het sociaal domein
Waarom zou je als sociaal werker deelnemen aan een leergemeenschap over zingeving? We vroegen het aan een van de deelnemers van de Leergemeenschap Sociaal Domein binnen de Kenniswerkplaats Zingeving en Geestelijke Verzorging.
Voor Femke Schuiling, Opbouwwerker en Welzijnscoach Watergraafsmeer, begint dat bij een persoonlijke interesse in zingeving en bij de overtuiging dat dit een fundamenteel onderdeel van sociaal werk mag zijn:
"Zingeving heeft altijd al mijn persoonlijke interesse. Voor mij gaat het over het fundament van het menselijk bestaan. Over datgene waar je voor leeft, wat je drijft, wat je krachtbronnen zijn en hoe en waar je de moed kunt vinden om op te staan als je onderuitgaat in het leven."
In het dagelijks werk van sociaal werkers zijn dit soort vragen volgens haar voortdurend aanwezig. Ook wanneer ze niet expliciet als zingevingsvragen worden benoemd.
"In het sociaal domein zijn wij, onbewust, veel bezig met zingeving, maar wat mij betreft vaak nog aan de oppervlakte. Aandacht maken voor zingeving, helemaal wanneer het gaat om existentiële zingeving, kan beter en meer ingebed worden als vast onderdeel in het werk van sociaal werkers."
Dat vraagt volgens haar wel iets van de manier waarop sociaal werk wordt georganiseerd én uitgevoerd. “Het vraagt om een andere aandacht en tijd dan het oplossen van problemen en hulpvragen. Zodoende vraagt het ook andere competenties van de sociaal werker, maar wellicht ook om andere randvoorwaarden zoals tijd en ruimte.”
Onderzoeken in je eigen praktijk
Precies voor dit soort vragen biedt de leergemeenschap ruimte. Sociaal werkers, cliënten en onderzoekers onderzoeken samen hoe begeleiding bij zingevingsvragen in de thuissituatie verder kan worden ontwikkeld. Daarbij staat niet alleen kennisuitwisseling centraal: deelnemers onderzoeken hun eigen praktijk, brengen casuïstiek in, reflecteren met elkaar en proberen nieuwe werkwijzen uit.
Femke gaat bijvoorbeeld concreet onderzoeken wat er gebeurt wanneer zij in gesprekken bewust meer ruimte maakt voor zingeving:
“Ik ga onderzoeken hoe cliënten het ervaren als er bewust meer aandacht wordt gemaakt voor zingeving, door bijvoorbeeld bepaalde gesprekstechnieken toe te passen of vragen over rouw en verlies niet uit de weg te gaan, maar erbij te (ver)blijven. Voelen cliënten zich dan (meer) gezien en gehoord?”
Zo verbinden we binnen de leergemeenschap de dagelijkse praktijk aan gezamenlijk leren en onderzoeken. De ervaringen van sociaal werkers én cliënten helpen ons beter te begrijpen wat aandacht voor zingeving in de praktijk betekent en wat hiervoor nodig is.
Ruimte voor vertraging, verstilling en kwetsbaarheid
Waarom is het volgens Femke belangrijk om juist nu aandacht te besteden aan zingeving?
“Aandacht voor zingeving draagt mijns inziens bij aan kwalitatieve, aandachtige zorg voor de mensen waarmee wij werken. In deze snelle wereld waarin resultaatgerichtheid en het zo snel mogelijk willen oplossen van problemen hoog in het vaandel staan, is het belangrijk om ruimte te maken voor vertraging, verstilling en voor kwetsbaarheid.”
En juist daarin ziet zij de waarde van een leergemeenschap: je hoeft niet alleen uit te zoeken hoe je die ruimte in je eigen praktijk kunt creëren.
“Dat we binnen deze leergemeenschap zoeken naar hoe dat te bewerkstelligen met elkaar, door samen te onderzoeken, ervaringen uit te wisselen en van elkaar te leren, vind ik uitermate zinnig.”
De ambitie reikt daarmee verder dan de individuele deelnemers. Door de ervaringen en onderzoeksresultaten samen te brengen, bouwen we kennis op die kan bijdragen aan de verdere ontwikkeling van zorg voor zingeving thuis, o.a. binnen het sociaal werk.
Zoals Femke het zelf verwoordt:
“Het zou geweldig zijn als wij met onze resultaten iets van wat wij geleerd hebben kunnen inzetten om aandacht en ruimte voor zingeving beter op de kaart te zetten: niet als iets extra’s, maar als iets fundamenteels.”
Wil jij ook meedoen?
Instromen in de Leergemeenschap Sociaal Domein is nog mogelijk. Ook geestelijk verzorgers, verplegers/verzorgers die werken in de thuissituatie en mensen die zelf ervaring hebben met zorg voor zingeving kunnen aansluiten bij de leergemeenschappen.
Heb jij als sociaal werker minimaal drie jaar werkervaring; een open, nieuwsgierige en onderzoekende houding en de bereidheid om eigen casuïstiek en werkwijzen te delen. Meld je aan via onderstaande link!
Je onderzoekt je eigen praktijk, leert van collega’s en cliënten en draagt tegelijkertijd bij aan kennis die ook buiten de leergemeenschap van betekenis kan zijn.
- De fysieke bijeenkomsten vinden 4 à 5 keer per jaar in Utrecht plaats.
- De eerstvolgende bijeenkomst is op vrijdag 25 september.
- Je ontvangt €150 onkostenvergoeding per bijgewoonde bijeenkomst plus reiskostenvergoeding. Accreditatie via Registerplein wordt aangevraagd
Interesse of vragen? Neem contact op met Asma Mataich via a.mataich@uvh.nl.
Samen onderzoeken we hoe zingeving niet iets extra’s is in het sociaal werk, maar onderdeel kan zijn van goede, aandachtige zorg.
