Kenniswerkplaats in Europees perspectief
Begin mei vond de conferentie van het European Network of Health Care Chaplaincy (ENHCC) plaats in Madrid. Deze bijeenkomst brengt eens per twee jaar geestelijk verzorgers en onderzoekers uit heel Europa samen om kennis en ervaringen uit te wisselen over geestelijke verzorging in de zorg. Ook de Kenniswerkplaats Zingeving en Geestelijke Verzorging Thuis was vertegenwoordigd, namelijk door Gaby Jacobs.
Bijdrage vanuit de Kenniswerkplaats
Tijdens de conferentie verzorgde Gaby een sessie met de titel:
“Creating the magic together: chaplaincy in the home environment”
In deze sessie stond de ontwikkeling van geestelijke verzorging in de thuissituatie centraal. Aan de hand van de Nederlandse aanpak werd ingegaan op hoe dit werkveld de afgelopen jaren is opgebouwd, onder andere door de ontwikkeling van regionale Centra voor Levensvragen en de samenwerking met universiteiten, de beroepsvereniging VGVZ en diverse zorg- en welzijnsorganisaties.
Ook werd stilgestaan bij de rol van leernetwerken en praktijkgericht onderzoek. De sessie bood ruimte om gezamenlijk te verkennen wat de betekenis en meerwaarde is van geestelijke verzorging thuis, en hoe dit domein zich verder kan ontwikkelen in samenwerking tussen praktijk, onderzoek en onderwijs.
De Nederlandse aanpak riep veel interesse op bij internationale collega’s. Gaby Jacobs vertelt hierover:
“Met veel interesse werd geluisterd naar de wijze waarop dit in Nederland georganiseerd is en de gelden vanuit de overheid hiervoor. Ook dat bij Centra voor Levensvragen geestelijk verzorgers vanuit verschillende levensbeschouwelijke achtergronden zijn aangesloten.”
Volgens haar zijn er in sommige landen, zoals Oostenrijk, wel vergelijkbare vormen van geestelijke verzorging thuis, maar worden die vooral georganiseerd vanuit parochies of kerkelijke gemeenschappen:
“In sommige landen, zoals Oostenrijk, is er ook een vorm van geestelijke verzorging thuis, maar dit krijgt vorm vanuit de parochie of kerkelijke gemeente.”
Tijdens het bezoek aan Madrid werd onder meer kennisgemaakt met het Centro San Camilo, een zorgfaciliteit voor palliatieve zorg, ouderenzorg en training in humane zorg, geleid door de Camilianen, een Rooms-Katholieke religieuze orde. Gaby hierover:
“Het is een combinatie van zorg thuis en een intramurale palliatieve zorg unit, waar ook geestelijk verzorgers bij zijn aangesloten.”
Internationaal perspectief
Waar geestelijke verzorging in instellingen in veel Europese landen herkenbaar is, geldt dat nog niet voor geestelijke verzorging in de thuissituatie. Juist daarom is er groeiende internationale belangstelling voor de Nederlandse aanpak, waarin aandacht voor zingeving ook buiten instellingen wordt georganiseerd en ontwikkeld.
Tegelijkertijd liet de conferentie zien hoe verschillend Europese landen omgaan met geestelijke verzorging. Gaby Jacobs:
“Er zijn grote verschillen tussen Europese landen in de mate van professionalisering van geestelijke verzorging. Lang niet alle landen hebben academische masteropleidingen; geestelijke verzorging is vaak het werk van vrijwilligers die getraind zijn.”
Wat haar daarnaast opviel, is dat geestelijke verzorging in veel landen sterk vanuit het christelijk geloof wordt vormgegeven, ook in relatief seculiere landen:
“Wat vooral opvalt is dat geestelijke verzorging in veel landen, ook seculiere landen zoals Tsjechië, vanuit het Christelijk geloof invulling krijgt.”
Dat roept volgens haar ook gezamenlijke vragen op voor de toekomst van het vak:
“Veel landen worstelen dan ook met de vraag hoe cliënten met diverse achtergronden goed te bedienen, met andere woorden hoe interlevensbeschouwelijke geestelijke verzorging vorm te geven.”
De ENHCC-conferentie biedt een belangrijke gelegenheid om deze ervaringen te delen, internationale verbindingen te versterken en gezamenlijke vraagstukken voor de toekomst van het vak te verkennen. Samenwerking vindt al plaats binnen het ENHCC-netwerk, waar geestelijk verzorgers uit verschillende landen elkaar jaarlijks ontmoeten om kennis en ervaringen uit te wisselen.
Voor samenwerking op het gebied van onderzoek is daarnaast het European Research Institute for Chaplains in Healthcare (ERICH) van belang. Over mogelijke verdere samenwerking zegt Gaby:
“Mogelijk kan het Universitair Centrum voor Geestelijke Verzorging (UCGV) aanhaken bij ERICH om het onderzoek daarbinnen te verrijken en verbreden.”
De ontmoetingen en gesprekken in Madrid bieden inspiratie voor verdere samenwerking en kennisontwikkeling binnen Europa.
